Türk kültür çevresinde kaplumbağayla ilgili en önemli unsurlar Köl Tigin ve Bilge Kağan Anıtlıkları’nın kaplumbağa heykelleridir

Türk kültür çevresinde kaplumbağayla ilgili en önemli unsurlar Köl Tigin ve Bilge Kağan Anıtlıkları’nın kaplumbağa heykelleridir. Bu heykeller; bengü, yani ebedi taşların kaidesini oluşturmaktadır.

Kaplumbağa, uzun ömrü ifade eder. Uzun ömürlü bir hayvanın böyle ebedi bir taşın kaidesi olması gayet mantıklıdır. Bir başka husus da kaplumbağanın kötü ruhlara, kötülüğe ve nazara karşı koruyucu özelliğinin düşünülmesidir. Bu bağlamda kaplumbağa âdeta Bengü Taşların ve anıtlıkların “nazarlığı” olmuştur.

Kültürel süreklilik içerisinde küçük kaplumbağaların kabuklarının nazarlık olarak kullanılagelmesi de aynı anlayışın bir devamıdır. Diğer bir husus ise, kaplumbağanın üzerinin korunaklı olmasıdır. Böyle bir taşı kaplumbağa taşıyabilir.

İlhami DURMUŞ

(Bilge Kağan-Köl Tigin Anıtlıklarının Kalıntı-Buluntuları ve Türk Kültür Tarihi Açısından Değerlendirilmesi)